پنج نیروی رقابتی پورتر در اقیانوس سرخ و تحلیل صنعت رستوران داری

پنج نیروی رقابتی پورتر

آیا می دانید یکی از بهترین تحلیل های کسب و کار در دنیای رقابت (اقیانوس سرخ) تحلیل پنج نیروی پورتر است؟

فعالیت و کسب و کار حرفه ای شما در اقیانوس آبی انجام می شود یا اقیانوس سرخ؟ آیا می دانید یکی از بهترین تحلیل های کسب و کار در دنیای رقابت (اقیانوس سرخ) تحلیل پنج نیروی پورتر است؟

فعالیت های تجاری و اقتصادی دنیای کسب و کار امروزه به دو دسته اصلی تقسیم می شوند. دسته اول شرکت هایی هستند که با ایده پردازی و خلاقیت های زیاد در کار خود پیشتاز بوده، هدف آنها رقابت با سازمان یا شرکت های دیگر نیست و آنچنان پر قدرت پیش می روند و به کار خود ایمان دارند، که دلیل برای رقابت با سایرین را نمی بینند. این دسته از شرکت ها در اقیانوس آبی فعالیت دارند.

دسته دوم شرکت هایی هستند که در فضای اقیانوس سرخ که به دلیل ضد و خورد های رقابتی تجاری شدید، سرخ شده است فعالیت می نمایند. در این فضا صاحبان کسب و کار برای حفظ برتری خود به رقابت های شدید با سایر سازمان ها و شرکت های آن حوزه می نمایند. گرچه این رقابت می تواند سالم یا غیر سالم باشد اما برای برای این منظور از ابزارهای بازاریابی و تحلیل های مختف همچون تحلیل PESTEL و تحلیل پنج نیروی پورتر، تحلیل زنجیره ارزش و مثلث ارزش می پردازند. هر چه این تحلیل ها با دقت بیشتر صورت گیرد، داده های استخراجی از آنها دقیق تر بوده و افراد می توانند رقابت سالم تر و سودمندتری داشته باشند.

پنج نیروی رقابتی پورتر کدام اند؟

همانطور که ذکر شد پنج نیروی پورتر در دنیای رقابت صنایع از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و هر چه یک صنعت بتواند بهتر از آن بهره ببرد، به طور یقین در دنیای رقابت قدرتمندتر خواهد بود. بنیان گذار این روش مایکل پورتر است که در سال 1976 این شیوه را ارائه داد. وی با اعتقاد بر اینکه هر چه بر دنیای رقابت مسلط تر باشی، می توانی رشد بهتر و سود بهتری داشته باشید این تحلیل را بر پایه پنج نیروی اصلی بیان کرد.

کالاهای جایگزین:

در هر صنعتی محصول شما هر چه که باشد، بهتر آن است که یکتا و منحصر به فرد باشد، تا خریداران نتوانند کالا یا محصول دیگری را جایگزین آن نمایند. چنانچه کالا یا محصول مشابهی با آن در بازار وجود داشته باشد، بلافاصله می تواند برای خریداران قابل دسترس بوده و این قدرت رقابت شما را کاهش خواهد داد. بنابراین اولین تحلیل که باید در پورتر مورد بررسی قرار گیرد، قدرت کالای جایگزین می باشد. قبل از تولید و انتخاب هر محصولی تمام کالاهای جایگزین آن در بازار را مورد بررسی قرار دهید. هر چه این بررسی را بهتر انجام دهید، محصولات جایگزین را بهتر شناسایی نموده و راهکارهای بهتری برای رقابت خواهید داشت. هر چه کالای جایگزین برای محصول شما بیشتر باشد، تقاضا برای شما کمتر شده و درنتیجه با کاهش قیمت ها و سود کمتری مواجه خواهید بود.

رقابت در این حوزه بر حسب قیمت کالا، کیفیت کالا، ارزش پیشنهادی برای آن و برتری های هر محصول صورت می گیرد.

قدرت چانه زنی تامین کننده ها

یکی از مهم ترین قدرت ها در دنیای تامین کننده ها، قدرت چانه زنی آنها می باشد. قدرت چانه زنی یعنی میزان توانایی چانه زدن بر روی قیمت محصول عرضه شده با خریداران و مشتریانی که خواهان این محصول هستند. برای بررسی این قدرت باید حتما ملاک های زیر را بطور کامل مورد بررسی قرار دهید.

الف- تعداد عرضه کننده های موجود در آن صنعت: کاملا مشخص است که هر چه عرضه کننده های یک محصول بیشتر باشد، قدرت رقابتی شما در آن پایین واهد آمد در نتیجه نمی توانید به سادگی و با قدرت با مشتریان خود چانه بزنید.

ب- هزینه های مستقل از تعدا و میزان تولید:چنانچه یک تامین کننده هزینه های ثابت زیادی که مستقل از تعداد کالای تولید کننده می باشند، در مراحل مختلف تولید داشته باشد، برای جبران این هزینه ها مجبور خواهد بود که تولید خود را افزایش دهد. همین امر باعث می گردد که قدرت چانه زنی او در عرضه محصولات تا حدی پایین بیاید.

ج- منحصر به فرد بودن کالا: هر چه کالایی که یک تولید کننده عرضه می دارد، از لحاظ کیفیت و ویژگی های ساختاری، قیمت منحصر به فرد تر باشد، رقابت با آن سخت تر بوده و قدرت چانه زنی تولید کننده بالا تر خواهد رفت.

قدرت چانه زنی مشتریان

در هر صنعتی علاوه بر قدرت چانه زنی تامین کننده ها، قدرت چانه زنی خریداران نیز از اهمیت برخوردار است. هر چه در صنعتی قدرت چانه زنی مشتریان پایین تر باشد، به نفع تامین کننده ها خواهد بود. برای بررسی قدرت چانه زنی خریداران باید به مسائل زیر توجه داشته باشید.

الف- هزینه های اضافی برای جایگزین کردن یک کالا:برخی از خریداران به دلیل اینکه برای جایگزین کردن کالا حاضر با کالا جدید، باید هزینه های بیشتری بکنند، کالای خود را جایگزین نمی نمایند. بنابراین چنانچه کالا جایگزین هزینه های اضافی به همراه داشته باشد، خریداران از اینکار خودداری می نماید. در نتیجه این عمل تامین کننده اولیه قدرت چانه زنی بالاتری به نسبت خریدار خواهد داشت.

ب- تعداد خریداران محصول شما: هر چه تعداد خریداران یک محصول بیشتر باشد، قدرت چانه زنی تامین کننده بسیار بیشتر از قدرت چانه زنی خریدارا خواهد بود. زیرا اگر خریداری محصول را نخواهد تامین کننده می تواند محصول خود را به سایر خریداران بدهد و این قدرت چانه زنی مشتریان را پایین می آورد.

ج- مورد نیاز بودن محصول: هر چه نیاز خریدار به یک محصول بیشتر باشد یا به قول معروف محصول برای او حیاتی تر باشد، قدرت چانه زنی خریدار پایین تر خواهد بود.

د- آشنایی با روش های تولید محصول و کاربرد آن: اگر خریداران نسبت به روش های تولید کالا، نوع و جنس و ویژگی های کالا اطلاعات بیشتری داشته باشند از قدرت چانه زنی بالاتری برخوردار خواهند بود. بنابراین یک خریدار با قدرت قطعا اطلاعات بسیار زیادی خواهد داشت و می تواند بر سر قیمت و تعداد محصول و کیفیت و سایر ویژگی های آن چانه بزند.

تهدید تازه واردان

بازار محصولات مختلف با هم متفاوت است. اما چنانچه در یک بازار امکان ورود افراد بیشتر به عرضه رقابت وجود داشته باشد، با ورود افراد جدید به این حوزه، رقابت در آن دشوارتر خواهد بود. این مساله شاید به نفع خریداران باشد زیرا باعث افزایش تولید و کاهش قیمت محصول ها خواهد شد، اما برای یک تامین کننده تهدید محسوب می شود. هر چه یک صنعت انحصاری تر باشد، تامین کننده می تواند با قدرت رقابتی بالاتری فعالیت نموده و کیفیت کالا های خود را بالا ببرد. عوامل تاثیر گذار بر این بخش بصورت زیر است:

الف- کانال های عرضه محصول: برای عرضه هر محصولی به کانال های عرضه و فروش نیاز است. هر چه دسترسی تامین کننده به این کانال ها آسان تر باشد، رقبا به سادگی می توانند وارد فعالیت در این حوزه شوند. اما تمام کسب و کارها به اینصورت نیستند.

ب- سرمایه مورد نیاز برای شروع کار: برای شروع هر کسب و کاری اعم از کم و زیاد بودن آن به سرمایه اولیه نیاز است. هر چه سرمایه اولیه برای شروع یک کسب و کار بیشتر باشد، امکان ورود رقبا به این حوزه سخت تر خواهد بود، زیرا پرداخت هزینه های بالا برای هر کسی راحت نخواهد بود.

ج- تفاوت های زیاد در محصولات تولید شده: هر چه ویژگی و ساختار یک محصول پیچیده تر باشد، افراد کمتری می توانند وارد عرصه رقابت در آن شوند. برای نمونه تولید برخی محصولات مانند محصولات دیجیتال سخت تر از محصولات دیگری همچون لوازم پلاستیکی خواهد بود. بنابراین رقابت در دنیای دیجیتال کمتر بوده و رقبای کمتری خواهید داشت.

د- بهای لازم برای ورود به آن صنعت: ورود به هر کسب و کاری بهای لازم خود را دارد. برخی کسب و کارها زمان و انرژی، تجربه، آموزش های خاص را نیاز دارند و افراد زیادی تمایل به کسب آن ندارند از این رو رقبا کمتری وارد این حوزه می شوند. بنابراین هرچه بهای ورود به یک حوزه از صنعت گرانتر باشد، رقبا کمتری خواهید داشت.

چ- فناوری لازم برای فعالیت: هر چه برای فعالیت در یک صنعت نیازمند فناوری های پیچیده تر و پر هزینه تری باشید، رقابت در آن آسان تر خواهد بود زیرا رقبای کمتری وارد آن حوزه خواهند شد.

دولت و سیاست های آن: فعالیت در برخی از صنایع نیاز به مجوز های دولتی و اجرا قوانین خاصی است. برای دریافت امتیاز فعالیت در برخی از حوزه ها نیاز به داشتن ویژگی های خاصی کاست که دولت خواهان آن است. هر چه صنعت شما امتیازات بیشتری بخواهد و فقط شما این امتیاز و مجوزها را داشته باشید، رقبای کمتری وارد تجارت شما خواهند شد.

قدرت رقابت بین رقبای موجود:

قوی تری قدرت رقابت در میان نیروهای پورتر قدرت بین رقبای موجود است. هر چه رقابت در یک حوزه شدید تر باشد، می توان با قدرت گفت که آن صنعت، صنعت پرسودی نخواهد بود. شدت رقابت های موجود بین رقبا به عوامل زیر بستگی دارد:
الف- مشابهات موجود بین رقبا: هر چه شرکت های فعال در یک صنعت امکانات، محصولات و خدمات مشابه تری داشته باشند، رقابت بین آنها سخت تر خواهد بود.

ب- عواملی که مانع از خروج افراد از یک صنعت می شوند: برخی از صنایع راه برگشتی برای افراد و صاحبان کسب و کار نمی گذارند. برای مثال وقتی مجوز راه اندازی کسب و کاری به فردی داده می شود، برای خروج از آن کسب و کار شرایط بسیار سختی را قرار می دهند تا فرد نتواند آن را ول کند. وجود این شرایط که مانع از خروج راحت افراد از کسب و کار های گوناگون می شود، باعث می گردد رقبا کمتر از کسب و کار خارج شوند و همین رقابت بین آنها را سخت تر می کند.

ج- هزینه هایی که برای تغییر محصولات لازم است: وقتی شرکتی بخواهد کالا و محصول خود را به محصول دیگری تغییر بدهد، این با هزینه هایی همراه خواهد بود. هر چه هزینه های تغیر یک محصول بیشتر باشد، رقبای کمتری می توانند این کار را انجام دهند.

د-هزینه های ثابت تولید کالا: برای تولید هر نوع کالایی، نیاز به هزینه های ثابت اولیه است که بسته به نوع محصول، متفاوت باشد. هر چه این هزینه ها بیشتر باشد، رقبا کمتری در این حوزه توانایی رقابت خواهند داشت.

پنج نیروی پورتر می تواند دیدی کلی از روند کاری شما در میان رقبا تجاری در اختیار شما بگذارد، استراتژی های کلی را در اختیار شما قرار دهد تا بتوانیدگام های مستحکم تری بردارید.

نمونه کاربردی تحلیل پورتر در صنعت رستوران

رستوران داری یا همان مدیریت رستوران یکی از پیچیده ترین و سخت ترین مشاغل دنیای امروز است. اگر در خیابان های یک شهر بزرگ رانندگی کنید تقریبا می توانید یک رستوران را ببینید که احتمالا در سال بعد وجود نخواهد داشت. رستوران ها به دلیل ضعف در مدیریت و ضعف در تصمیم گیری صاحب رستوران اغلب با شکست مواجه می شوند. یک رستوران موفق هدف خود را چیزی جز رضایت مشتری و کسب بهترین نتایج از فعالیت خود قرار نمی دهد.

میزان و سرعت شکست در رستوران داری برای ترساندن هر کارآفرین تازه ای جهت ورود به این صنعت می تواند کافی باشد. حتی برخی تخمین ها نشان می دهند از هر 10 رستوران، 9تای آن ها در اولین سال با شکست مواجه می شوند.

در ابتدای سال ۲۰۰۰ میلادی حرکت های قوی و مستحکمی در صنعت رستوران داری برداشته شده است. این حرکت ها بسته به شرایط سوار موجی از تغییرات فرهنگی در امریکا به سبب خوردن مواد غذایی فست فودی شده است. رستوران های که در کار خود بسیار سریع هستند و وعده های غذایی را به سرعت و به عنوان زنجیره مواد غذایی سنتی که حاوی مواد اولیه و تشکیل دهنده سالم ، تاز در اختیار مردم می گذارند. درک فرصت ها متمایز و تهدیدات در حال حاضر در این بخش بازار می تواند به شما بیشتر این امکان را بدهد تا بتوانید یک رستوران با سرعت بالا در طبخ و سرو غذا احداث کرده و یک فرصت کسب و کار خوب به شما می دهد.

مدل کسب و کار رستوران های سریع فرصت برای سرمایه گذاری پول بیشتر به اقتصاد محلی از زنجیره مواد غذایی سریع فراهم می نماید.
بعضی از رستوران های کوچک خرید محصولات مانند گوشت و بعضی از محصولات خود را به صورت محلی تهیه می کنند تا باعث رشد اقتصادی کشاورزی هم گردد.
در رستوران های سریع پرداخت حق دستمزد بیشتر از رستوران های سنتی می باشد که این یک مزیت و فرصت برای متقاضیان کار در اینگونه اماکن می باشد.

یکی از بزرگ ترین معایب رستوران داری مدیریت سختی ها و حوادث پیش بینی نشده ایست که در رستوران داری بروز می کند. رستوران داری یک حرفه سخت است و از لحظه ای که مواد اولیه وارد محیط رستوران می شوند تا طبخ نهایی غذا و دفع زباله ها یک پروسه بسیار طولانی و دشوار سپری خواهد شد که دائما در جریان است.

هنر یک رستوران دار انتخاب یک سرآشپز ماهر و نگهداشت اوست. یکی از معایب رستوران داری وابستگی شدید رستوران به سرآشپز است، تغییر هر سرآشپز می تواند فروش رستوران شما را به میزان چشمگیری تغییر دهد بنابراین نگهداری از یک سرآشپز خوب بسیار دشوار خواهد بود که مستقیما به مدیریت رستوران و عملکرد ایشان وابسته است.

 

تحلیل رقابتی پورتر

 

تحلیل رقابتی پورتر رستورانداری

 

اگر می خواهید قوی و اثر بخش وارد صنعت و کسب وکار خاص شوید توصیه می کنیم قبل از هر چیز بر اساس مدل پنج نیروی رقابتی پورتر خود را مورد ارزیابی قرار دهید و با شناخت صحیح وارد میدان شوید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *